Aktualno艣ci/nubo

Kolorowanki szkodz膮? Oto 8 zamiennik贸w z przyk艂adami 馃帹

Ka偶de z naszych dzieci mia艂o w r臋ku kolorowank臋. S膮 codzienno艣ci膮 w wielu domach, przedszkolach, szko艂ach i 艣wietlicach. A tu nagle przychodz臋 ja i m贸wi臋, 偶eby je wszystkie wyrzuci膰, bo szkodz膮. Spokojnie, nie zostawi臋 Ci臋 na lodzie. Przeczytaj dlaczego kolorowanki nie wspieraj膮 rozwoju dziecka, jak wykorzysta膰 te, kt贸re ju偶 masz i co zrobi膰 zamiast. Nastaw si臋 ju偶 teraz, to b臋dzie d艂ugi artyku艂.

Rozumiem konsternacj臋 鈥 jak tu z nich zrezygnowa膰 skoro s膮 wszechobecne. Cz臋sty prezent od cioci, kt贸ra wpad艂a na herbatk臋; pod r臋k膮 na stacji benzynowej i zaraz przy kasie w Biedronce za 3,99 z艂. Ma艂o tego, podr臋czniki dla dzieci od przedszkola po podstaw贸wk臋 s膮 wype艂nione kolorowankami!

JAK TO Z艁E? PRZECIE呕 M脫WI SI臉, 呕E ROZWIJAJ膭鈥

Na studiach pedagogicznych kolorowanki s膮 wymieniane jako jedno z narz臋dzi s艂u偶膮cych do rozwoju. W przedszkolach instaluje si臋 drukarki tylko po to by mog艂y wyrabia膰 z drukowaniem kolorowanek. A w internecie nie brakuje artyku艂贸w o tym, jak to kolorowanki s膮 potrzebne w rozwoju. Poczyta艂am sobie te wypowiedzi i jestem gotowa skonfrontowa膰 si臋 z ich argumentacj膮.

Argumenty ZA s膮 najcz臋艣ciej dwa.

  1. Kolorowanki pomagaj膮 dzieciom w rozwoju motoryki ma艂ej, wyrabiaj膮 r膮czk臋, ucz膮 precyzji, poprawnego trzymania kredki, ucz膮 si艂y nacisku, kontroli nad narz臋dziem pracy i s膮 wst臋pem do pisania.
  2. Kolorowanki wyciszaj膮 dzieci, pozwalaj膮 si臋 skupi膰 i 膰wiczy膰 koncentracj臋, cierpliwo艣膰 i wytrwa艂o艣膰.

Zgadzam si臋 z ka偶dym z powy偶szych argument贸w. Gdyby nie wady kolorowanek, to nie mia艂abym nic przeciwko. Bo faktycznie koloruj膮c dziecko 膰wiczy r膮czk臋 i mo偶e si臋 wyciszy膰. Ale鈥

KOLOROWANKI WYSY艁AJ膭 Z艁Y KOMUNIKAT.

1. Konformizm. Uczy schematycznego my艣lenia.

Jest to czynno艣膰 bezmy艣lna i odtw贸rcza. Dodatkowo terroryzujemy dzieci by nie wychodzi膰 za lini臋 oraz by trawa by艂a zielona a woda niebieska. Jak to uj膮艂 zgrabnie Miros艂aw Orzechowski w wywiadzie dla Gazety Wyborczej: Dla mnie kolorowanka to doskona艂y wst臋p, 偶eby w 偶yciu przejawia膰 zero inicjatywy. Je艣li obrazek ma 艂adny podrys, to wype艂nianie drobia偶d偶k贸w zaczyna nas wci膮ga膰, a w dodatku daje estetyczny efekt. A ka偶dy cz艂owiek ma przecie偶 pierwotn膮 potrzeb臋 wypowiedzi graficznej. Ale to nie doprowadzi nas do tw贸rczego my艣lenia, ale doskonale wdro偶y do schematycznego wype艂niania procedur. Ale je艣li kolorowank臋 damy pi臋ciolatkowi i powiemy: 鈥濶ie wychod藕 za lini臋鈥, to dziecko przyswoi sobie, 偶e powtarzanie, wype艂nianie wzoru jest czym艣 w艂a艣ciwym.

2. Informuje, 偶e rysunek wykonany przez dziecko jest gorszy.

Mo偶na powiedzie膰, mniej doskona艂y. Nie tak dok艂adny. Nie tak r贸wny i g艂adki. Jakkolwiek tego nie nazwiemy mam przed oczami jedn膮 sytuacj臋 z przedszkola: Nauczycielka: Co tam Adasiu narysowa艂e艣? Ada艣: Kopark臋! N: [przygl膮da si臋, bo sama by si臋 nie domy艣li艂a] O faktycznie! A zobacz tu jak膮 mam 艂adn膮 kopark臋 dla Ciebie! [i wr臋cza Adasiowi kolorowank臋 z pojazdami] Pani chcia艂a dobrze, pomy艣la艂a pewnie tylko, 偶e Ada艣 si臋 ucieszy, 偶e akurat Pani mia艂a pod r臋k膮 pojazdy i b臋dzie m贸g艂 pokolorowa膰 prawdziw膮 kopark臋. Prawda? A w czym koparka z kolorowanki jest prawdziwsza od koparki Adasia? Tym, 偶e jest 艂adniej narysowana, prawda?

3. Stanowi wz贸r rysunku. Tak jak widzi to doros艂y.

Zastan贸w si臋, jak dziecko widzi 偶yraf臋? Na jakich szczeg贸艂ach skupia uwag臋 a jakie ignoruje? Nie wiadomo, bo 艂adna 偶yrafa to taka z kolorowanki, z ksi膮偶eczki 鈥 taka jak膮 narysowa艂 i wymy艣li艂 j膮 doros艂y. Bo, jak m贸wi Susan Striker, nauczycielka sztuki, dzieci korzystaj膮ce z kolorowanek ju偶 na wst臋pie dowiaduj膮 si臋, 偶e je艣li rysuj膮 inaczej ni偶 zaplanowali to doro艣li, to robi膮 to 藕le; kolorowanki pokazuj膮 bowiem wy艂膮cznie taki 艣wiat, jaki widz膮 doro艣li. To w艂a艣nie ta pani stworzy艂a seri臋 Antykolorowanek, zaraz to tego dojdziemy.

4. Zajmij si臋 czym艣 pracoch艂onnym i rysuj w ciszy.

To zaleta dla nas. Dasz przedszkolakom kolorowanki i na troch臋 si臋 sob膮 zajm膮, jednocze艣nie ograniczaj膮c rozmowy i interakcje mi臋dzy dzie膰mi do minimum.

5. Nie musisz ani my艣le膰 samodzielnie ani rysowa膰 samodzielnie.

Po co b臋dziesz rysowa膰 skoro s膮 kolorowanki? Z rysowaniem same problemy, zaraz b臋dzie 鈥渘arysuj mi to i tamto鈥 potem b臋dzie 鈥渏a nie potrafi臋鈥 albo 鈥渁 jak wygl膮da dach motor贸wki鈥. A z kolorowank膮 mniej problem贸w. Rzu膰 kamieniem, je艣li ani razu tak nie pomy艣la艂e艣. Dodatkowo 鈥 kiedy rysujesz sam, tworzysz, musisz my艣le膰 o tym CO narysujesz, JAK to narysujesz, gdzie b臋dzie g艂owa, jaka du偶a, jakiej kredki u偶yjesz. Przy kolorowankach je艣li si臋 bardzo postarasz mo偶na sp臋dzi膰 czas zupe艂nie bezmy艣lnie. Co mo偶e mie膰 dobr膮 stron臋 ale do tego dojdziemy za chwil臋.

A je艣li rysunek nie jest wykonywany samodzielnie, nie ma prawa by膰 kreatywny. Wendy Woon, dyrektor edukacyjny Muzeum Sztuki Wsp贸艂czesnej w Nowym Jorku napisa艂a w artykule dla New York Daily News, 偶e cz臋ste korzystanie z kolorowanek przez dzieci mo偶e t艂umi膰 rozw贸j kreatywno艣ci.

JAK MIE膯 CIASTKO I ZJE艢膯 CIASTKO.

Kolorowanki s膮 zatem narz臋dziem, kt贸re samo w sobie jest neutralnie i nie szkodzi. Szkodzi膰 mo偶e natomiast ogrom przyzwyczaje艅 jakie mamy my 鈥 doro艣li i spos贸b w jaki z tego narz臋dzia korzystamy i czego w zwi膮zku z tym uczymy dzieci.

Och gdyby tylko da艂o si臋 zrobi膰 tak, 偶eby da膰 dziecku zaj臋cie, kt贸re wycisza ale nie wymaga trzymania si臋 okre艣lonych ram; kt贸re wymaga kreatywno艣ci i wyrabia r膮czk臋 i jeszcze 偶eby nie trzeba by艂o wyrzuca膰 wszystkich kolorowanek, kt贸re przewijaj膮 si臋 przez dom czy przedszkole鈥 Da si臋. Takie cuda tylko u Godmother.

ROZWI膭ZANIA

1. POSTAW NA MATERIA艁Y.

Tam gdzie nie jest to konieczne 鈥 zrezygnuj z kolorowanek. Nie kupuj bezmy艣lnie broszurek jako potencjalnej zape艂niaczki czasu. Taki zabieg oznacza zwykle przerzucenie si臋 na zwyk艂e kartki i kredki.

I w tym miejscu chcia艂abym si臋 zatrzyma膰 i zwr贸ci膰 Twoj膮 uwag臋 na to, by nie by艂y to byle jakie kredki i bia艂a zwyk艂a kartka. Dlaczego? Tego nauczy艂am si臋 w pracowni dla os贸b niepe艂nosprawnych w Toruniu, gdzie odbywa艂 si臋 modu艂 moich studi贸w podyplomowych. Rysowanie na bia艂ej kartce jest niezwykle trudne! Bia艂a kartka wymaga od tw贸rcy niesamowitej dyscypliny, trudno z niej stworzy膰 ca艂e dzie艂o, w艂a艣nie dlatego, 偶e jest bia艂a i pusta. Terapeutka prowadz膮ca pracowni臋 Anna Szary radzi by u偶ywa膰 wy艂膮cznie kartek kolorowych. Masz t艂o, masz ju偶 baz臋 kolorystyczn膮, wystarczy kilka kresek by oko zarejestrowa艂o jak膮艣 sp贸jn膮 ca艂o艣膰, co艣 dokonanego, sko艅czonego. Mikro zmiana w teorii a mo偶e naprawd臋 zrobi膰 du偶膮 r贸偶nic臋 w g艂owie dziecka.

Druga kwestia to kredki. Sp贸jrz mi w oczy. Jeste艣 w stanie wyda膰 800 z艂 na lego (a jak nie jeste艣 to b臋dziesz, uwierz mi niech tylko dzieci podrosn膮). A ile wyda艂e艣 na opakowanie kredek do rysowania dla czterolatka? Aaa bo pogubi i po艂amie鈥 S艂uchaj 鈥 idziesz do sklepu dla artyst贸w (bo Twoje dziecko jest artyst膮 na tym etapie, przestanie nim by膰 dopiero jak je zepsujesz wraz ze szko艂膮), i kupujesz porz膮dne opakowanie kredek. Du偶o kolor贸w i mi臋kkie rysiki dobrze napigmentowane. Bambino i Evolution s膮 s艂abe 鈥 koloruj膮 bardzo lekko. Ja u偶ywam koh-i-noor ale nie jest to jedyna marka godna polecenia 鈥 popytaj w sklepie dla plastyk贸w, tam si臋 znaj膮 i dobrze polec膮.

2. KOLOROWANKA JAKO SZKIELET.

Za艂贸偶my, 偶e te kolorowanki jednak s膮. Rodzina nakupowa艂a, s膮 w przedszkolu (o tym jeszcze porozmawiamy), s膮 w podr臋cznikach 鈥 wyrzuci膰 szkoda. To je wykorzystajmy. Ale kreatywnie i tw贸rczo. A 偶eby tak si臋 sta艂o za艂o偶y膰 musimy, 偶e kolorowanka, jaka by ona nie by艂a, jest tylko szkieletem naszego rysunku, baz膮, sugesti膮. St膮d mo偶na p贸j艣膰 w wiele kierunk贸w, oto dwa jakie proponuj臋 (ale zach臋cam do wymy艣lania w艂asnych).

Co si臋 stanie jak przy艂o偶ysz lup臋 do suchej trawy? Mo偶esz wywo艂a膰 po偶ar (i czasem pozostawiona butelka w lesie wywo艂uje taki efekt). A czy mo偶e przy tym ucierpie膰 mr贸wka? Mo偶e. Wpad艂by艣 na taki rozw贸j kolorowanki? Twoje dziecko by wpad艂o.

Bo kto powiedzia艂, 偶e Batman nie mo偶e je藕dzi膰 na wrotkach. W t臋czowych podkolan贸wkach.

UWAGA! Zr贸b z tego wielk膮 spraw臋. Przeprowad藕 rozmow臋 z dzieckiem (czy dzie膰mi w przedszkolu), 偶e to jest tak naprawd臋 wieeeelka tajemnica, o kt贸rej nikt nie m贸wi. Tak naprawd臋 kolorowanek si臋 nie koloruje po prostu, one s膮 tylko szkieletem, do kt贸rego nale偶y dobudowa膰 co艣 swojego, opowiedzie膰 swoj膮 histori臋!

3. DOODLE CZYLI GRYZMOLIMY.

Pami臋tajmy, 偶e dzieci s膮 r贸偶ne. Ka偶de czuje sztuk臋 inaczej i nie ka偶de b臋dzie mia艂o ochot臋 dorysowywa膰 tak, jak nam si臋 wydaje ciekawie czy kreatywnie. Dlatego przedstawiam doodles. Potocznie zwane gryzmo艂ami.

Przyk艂ad pierwszy 鈥 we藕 standardow膮 kolorowank臋 jako baz臋 i artystycznie nagryzmolcie w 艣rodku. Czy nie 艂adny ten Pikachu?

Pami臋tajmy, 偶e dzieci s膮 r贸偶ne. Ka偶de czuje sztuk臋 inaczej i nie ka偶de b臋dzie mia艂o ochot臋 dorysowywa膰 tak, jak nam si臋 wydaje ciekawie czy kreatywnie. Dlatego przedstawiam doodles. Potocznie zwane gryzmo艂ami.

Przyk艂ad pierwszy 鈥 we藕 standardow膮 kolorowank臋 jako baz臋 i artystycznie nagryzmolcie w 艣rodku. Czy nie 艂adny ten Pikachu?

Ostatnio zreszt膮 na doodles zrobi艂a si臋 ogromna moda 鈥 wykorzystaj j膮! Poka偶 dzieciom filmik, jak facet pogryzmoli艂 ca艂e mieszkanie. Potem wyklej papierem do pakowania pok贸j i zobacz co si臋 stanie. 鈾

4. MANDALE I NIE TYLKO.

Gryzmo艂y tego rodzaju mog膮 pe艂ni膰 jeszcze jedn膮 funckj臋 鈥 podobn膮 do mandali. Mandale to motywy artystyczne wykorzystywane pierwotnie w buddyzmie jako forma medytacji (usypuje si臋 je np. z piasku a potem natychmiast niszczy) a p贸藕niej zrobi艂y karier臋 jako kolorowanki. Je艣li chcesz da膰 dziecku kolorowank臋 typowo po to, 偶eby si臋 wyciszy艂o i po膰wiczy艂o koncentracj臋 鈥 postaw na mandale. Wygl膮daj膮 one np. tak:

Oczywi艣cie nic nie stoi na przeszkodzie by dzieci robi艂y mandale samodzielnie. I nie musz膮 to by膰 wcale takie symetryczne konstrukcje 鈥 zdarzy艂o Ci si臋 kiedy艣 gryzmoli膰 podczas rozmowy telefonicznej? S膮 badania m贸wi膮ce o tym, 偶e gryzmol膮c podczas s艂uchania wyk艂adu WI臉CEJ z niego zapami臋tujemy. T艂umacz膮c to najbardziej potocznie 鈥 m贸zg jest zaj臋ty czym艣 mechanicznym i ta moc operacyjna, kt贸ra zostaje jest ca艂a skupiona na rozmowie/wyk艂adzie. A gdy zajmujesz si臋 tylko s艂uchaniem, 艂atwo jest straci膰 koncentracj臋 i zacz膮膰 odbiega膰 gdzie艣 my艣lami. Dlatego 鈥 gryzmolmy!

5. KOLOROWANKA, KT脫RA O呕YWA. 

A dok艂adniej to kolorowanka, kt贸ra z kartki papieru staje si臋 zabawk膮. Najpierw kolorujesz, potem wycinasz (tu dopiero paluszki, motoryka ma艂a i precyzja maj膮 szans臋 si臋 wy膰wiczy膰! A wycina dziecko nie mama!) a potem sklejasz/sk艂adasz. Co to mo偶e by膰? Mo偶e by膰 str贸j lalki, niekoniecznie jednak zwyk艂a sukienka bo mo偶e to by膰 zaw贸d np. lekarz czy architekt. Mo偶e to by膰 autko, robot, domek 鈥 zasada jest prosta. Ty tylko poka偶, 偶e tak mo偶na, 偶e to fajna zabawa. A dzieci same sobie wymy艣l膮 co chcia艂yby zrobi膰 najbardziej. Zwr贸膰 te uwag臋 na zielony element pod zamkiem 鈥 wiesz co to? To zamek pop-up czyli taki, kt贸ry je艣li wytniesz i wkleisz odpowiednio (zielone) w zeszyt, to po otwarciu zeszytu zamek stoi pionowo 鈥 na pewno widzia艂e艣 takie ksi膮偶ki dla dzieci w ksi臋garniach, tylko teraz mo偶ecie tak膮 zrobi膰 sami!

6. KOLOROWANKOWA SIATKA GRAFICZNA.

Wszystko fajnie ale co je艣li Twoje dziecko akurat kocha Psi Partol, 艢wink臋 Pepp臋 i Merid臋 Waleczn膮 tak bardzo, 偶e w艂a艣nie tylko te kolorowanki chce kolorowa膰. Bardzo dobrze 鈥 nie ma sensu odbiera膰 rado艣ci. Ale je艣li dziecko A呕 TAK lubi te postacie, to czemu sobie ich samo nie narysuje? Je艣li nie jest to takie proste, to siatka graficzna zdecydowanie ca艂y proces u艂atwi. S膮 gotowe kolorowanki z takimi siatkami ale nie ma potrzeby ich kupowa膰. Wystarczy, 偶e z wykorzystaniem linijki i o艂贸wka narysujesz siatk臋 kwadrat贸w na oryginalnym obrazku i analogiczn膮 siatk臋 na pustej kartce. A potem technik膮 鈥済rid drowing鈥 przerysowujecie elementy tylko z jednej krateczki. 艁atwiej si臋 zorientowa膰 gdzie zaczyna si臋 g艂owa, jak z艂apa膰 proporcje etc.

7. ANTYKOLOROWANKA.

Pami臋tacie jak wy偶ej, we wst臋pie teoretycznym wspomina艂am Susan Stiker? M贸wi膮c kr贸tko, babka si臋 wkurzy艂a i zrobi艂a Antykolorowanki. Czyli takie arkusze, kt贸re co艣 tam dziecku podpowiadaj膮 by nie zosta艂o z pust膮 kartk膮 i pustk膮 w g艂owie 鈥 ale by jednak samo musia艂o g艂贸wkowa膰 i rysowa膰. Przyk艂adowo tu: niedoko艅czone arcydzie艂o w ramie, wizualizacja marzenia sennego i zdj臋cie z ok艂adki gazety.

W podobnym stylu mo偶na wymy艣la膰 miliony wzor贸w. G艂owy, kt贸rym trzeba dorysowa膰 twarz (jaka wspania艂a lekcja tolerancji/emocji); talerz, kt贸remu brakuje jedzenia czy komiks.

8. KOLOROWANKI EDUKACYJNE.

Jak ju偶 musimy da膰 kolorowank臋 (czyli zak艂adamy, 偶e nie jest to teraz lekcja sztuki i kreatywno艣ci tyko u偶ywamy jej w innym celu) to postaw przynajmniej na kolorowanki edukacyjne. Podam Ci kilka przyk艂ad贸w. Na stronie NASA dost臋pne s膮 rysunki techniczne rakiet kosmicznych. Przy takiej kolorowance m贸zg pracuje 鈥 dziecko nie wype艂nia wy艂膮cznie bezmy艣lnie listk贸w kwiatka ale ma szans臋 zainteresowa膰 si臋 jak wygl膮da silnik, wahad艂owiec czy inne rzeczy rakiety, kt贸rych ja nazwa膰 nie umiem ale Ty zaraz b臋dziesz musia艂, bo si臋 dziecko zapyta Tu mo偶esz pobra膰 PDF z ca艂ym zestawem tych 鈥渒olorowanek鈥.

Genialny pomys艂, prawda? Co jeszcze dzieci mog膮 kolorowa膰 zamiast kwiatuszk贸w i konewki? Zanurzmy si臋 w geografi臋: mapy, charakterystyczne atrybuty miast i pa艅stw na przyk艂ad takiej jak poni偶ej. Wyobra藕 sobie, 偶e dziecko koloruj膮c pyta 鈥渕amo, jakiego koloru jest s艂o艅ce鈥 odpowiadasz 鈥溑济撑倀ego鈥.  Tym razem dziecko zapyta 鈥渢ato, jakiego koloru jest sukienka pani z Peru鈥 i odpowiesz 鈥渟ynu, nie mam poj臋cia, poszukajmy w internecie鈥. Czujecie ten klimat? Pachnie mi tu edukacj膮 <3

Co jeszcze? Jak geografia to mo偶e i biologia czy chemia? Zestaw ciekawych do pobrania znalaz艂am np.

Co jeszcze? Szuka 鈥 czarno bia艂e linearne reprodukcje s艂ynnych obraz贸w; elementy architektoniczne. Postacie mitologiczne. Banknoty. Monety. Rysunki patentowe. Edukowa膰 mo偶na wszystkim!

WYCZERPA艁AM TEMAT

呕artowa艂am. Ani troch臋 nie wyczerpa艂am tematu. Sztuka ma tak wielkie spektrum, a dzieci tak wielk膮 wyobra藕ni臋, 偶e przyk艂ady mo偶na by mno偶y膰. Ale to ma by膰 artyku艂 a nie podr臋cznik. Jedyne na co mam nadziej臋 to to, 偶e poda艂am wystarczaj膮co du偶o argument贸w i alternatyw by przekona膰 Ci臋, 偶e kolorowanki nie s膮 ani wielce rozwojowe ani (nadu偶ywane) bezpieczne ani konieczne. Za to jest mn贸stwo rzeczy jakie mo偶ecie zrobi膰 zamiast tego. Wi臋c teraz id藕cie i je r贸bcie! 馃幁 馃┌馃馃З鈾燄煄 馃幃馃強鈥嶁檧锔

殴r贸d艂o: https://www.godmother.pl/ 馃尲